Δευτέρα, Σεπτεμβρίου 25, 2006

Μερικές αλήθειες για το γάλα

Παρακολουθώντας τη συζήτηση που γίνεται στα ΜΜΕ για το γάλα ας μου επιτραπεί , ως γνώστης του θέματος , να μοιραστώ μαζί σας μερικές αλήθειες που δεν βλέπω να επισημαίνονται.

Θέμα 1ο :
είναι η επιμήκυνση της διάρκειας ζωής του «φρέσκου γάλακτος». Σύμφωνα με την υπάρχουσα νομοθεσία «φρέσκο γάλα» είναι μόνο το γάλα που έχει υποστεί παστερίωση. Κανένα άλλο γάλα δεν μπορεί να ονομάζεται φρέσκο.

Παστεριωμένο γάλα: το παστεριωμένο γάλα πρέπει να έχει παραχθεί με επεξεργασία σε υψηλή θερμοκρασία για μικρό χρονικό διάστημα (τουλάχιστον σε 71,7 °C για 15 δευτερόλεπτα ή άλλο ισοδύναμο συνδυασμό) ή με μέθοδο παστερίωσης κατά την οποία χρησιμοποιούνται διάφοροι συνδυασμοί χρόνου θέρμανσης και θερμοκρασίας για την επίτευξη ισοδύναμου αποτελέσματος [οδηγία 92/46/ΕΟΚ του Συμβουλίου (ΕΕ αριθ. L 268 της 14. 9. 1992, σ. 24)].

Συνεπώς η εφαρμοσμένη πρακτική είναι η χρήση του όρου Φρέσκο Παστεριωμένο.

Επομένως η επιμήκυνση της διάρκειας ζωής σημαίνει αλλαγή θερμικής επεξεργασίας και σίγουρα αλλαγή νομοθεσίας. Οι διάφοροι συνδυασμοί «θερμοκρασίας» και «χρόνου θερμικής επεξεργασίας» δίνουν την δυνατότητα στις βιομηχανίες να επιλέξουν τη διάρκεια ζωής που επιθυμεί να έχει το γάλα. Μόνο που τότε δεν θα μιλάμε (με βάση την παρούσα νομοθεσία) για «φρέσκο γάλα» αλλά για «γάλα υψηλής παστερίωσης».

Σύμφωνα με τη νομοθεσία :
« Γάλα Υψηλής Παστερίωσης νοείται το γάλα που έχει υποστεί θερμική επεξεργασία με έκθεση +85οC έως +127οC και για τέτοιο χρονικό διάστημα ώστε να ανταποκρίνεται σωστά στις δυο χημικές δοκιμασίες που εφαρμόζονται για το παστεριωμένο γάλα. Το γάλα υψηλής παστερίωσης πρέπει να ψύχεται αμέσως μετά την θερμική επεξεργασία σε θερμοκρασία όχι μεγαλύτερη των +6οC, ενώ η διάρκεια συντήρησης ορίζεται με ευθύνη του παρασκευαστή. Αναγράφονται σε εμφανές σημείο της συσκευασίας οι λέξεις «Γάλα» και «Υψηλής Παστερίωσης». Απαγορεύεται σε οποιοδήποτε σημείο της συσκευασίας η αναγραφή των λέξεων «φρέσκο» και «παστεριωμένο». »

Το Υπουργείο δηλαδή επιδιώκει να αλλάξει το παρόν νομοθετικό πλαίσιο και μια κατηγορία γάλακτος που σήμερα θα ονομαζόταν «γάλα υψηλής παστερίωσης» να ονομάζεται «φρέσκο γάλα». Κέρδος για τις γαλακτοβιομηχανίες αφού θα έχουν τα χρονικά περιθώρια διακίνησης του γάλακτος χωρίς «απώλειες» επιστροφών και το σημαντικότερο εισαγωγή γάλακτος από άλλες χώρες τις Ε.Ε.
Και που είναι το πρόβλημα για τον καταναλωτή: η ποιοτική υποβάθμιση του γάλατος που πίνουμε.
Το γάλα υψηλής παστερίωσης από τους Επιστήμονες Τροφίμων θεωρείται «σκοτωμένο γάλα» , δηλαδή γάλα που υστερεί σε θρεπτικά συστατικά!
Σε ανεπίσημα έρευνα που έγινε στο ΑΠΘ στο Τμήμα Γεωπονίας Τομέας Επιστήμης των Τροφίμων διαπιστώθηκε ότι κατά την παραμονή γάλακτος υψηλής παστερίωσης σε συνθήκες περιβάλλοντος (και όχι σε ψυγείο όπως επιμένουν ότι πρέπει να συντηρείται οι γαλακτοβιομηχανίες) δεν διαπιστώθηκε καμία μεταβολή του μικροβιολογικού φορτίου ( όπως ίσχυε σε ένα πραγματικά φρέσκο προϊόν) .
ΜΕ ΑΠΛΑ ΛΟΓΙΑ ΠΡΟΚΕΙΤΑΙ ΓΙΑ ΕΝΑ ΓΑΛΑ ΧΩΡΙΣ ΚΑΜΙΑ ΑΞΙΑ!!!

Στην Ελλάδα κυκλοφόρησε το πρώτο γάλα Υψηλής Παστερίωσης το Νοέμβριο του 1996 όταν ήρθε στην Ελληνική αγορά από την ΝΟΥΝΟΥ ΦΡΗΣΛΑΝΤ ΕΛΛΑΣ ΑΕΒΕ η οποία το εισήγαγε από την Γερμανία με την επωνυμία «ΝΟΥΝΟΥ FAMILY». Παρουσιάστηκε ως «φρέσκο γάλα» παρόλο που έχει διαφορετική θερμική επεξεργασία από την κανονική παστερίωση. Διατηρείται από 21 έως 40 ημέρες , διάστημα που ορίζει ο παρασκευαστής. Η κίνηση αυτή της ΦΡΗΣΛΑΝΤ ΕΛΛΑΣ ΑΕΒΕ (ΝΟΥΝΟΥ) προκάλεσε την αντίδραση των υπολοίπων γαλακτοβιομηχανιών και κατάφεραν να απαγορευτεί ο χαρακτηρισμός «φρέσκο» για το Γάλα Υψηλής Παστερίωσης.
Μετά από μερικά χρόνια και η ΔΕΛΤΑ και η ΦΑΓΕ «συμβιβάστηκαν» και λάνσαραν και οι ίδιοι τα δικά του γάλατα Υψηλής Παστερίωσης.



Θέμα 2ο :
είναι πως οι γαλακτοβιομηχανίες εκμεταλλεύονται του κτηνοτρόφους και γιατί δεν έχουν οι (κτηνοτρόφοι) περιθώρια αντίστασης. Το όλο μπλέξιμο ξεκινά από την «ποσόστωση»

Ποσόστωση είναι το ποσοτικό δικαίωμα που έχει ένας αγελαδοτρόφος για να εμπορεύεται το γάλα που παράγει σ’ ένα γαλακτοκομικό έτος, δηλαδή από την 1η Απριλίου κάθε ημερολογιακού έτους μέχρι την 31η Μαρτίου του επόμενου. Το καθεστώς των ποσοστώσεων στο αγελαδινό γάλα εφαρμόστηκε για πρώτη φορά στην Ευρωπαϊκή Ένωση το έτος 1984 για να μειώσει τα πλεονάσματα του γάλακτος και των προϊόντων του.

Επειδή η ποσόστωση που δόθηκε στην Ελλάδα ήταν περιορισμένη για να ικανοποιηθούν όλοι οι παραγωγοί, το Υπουργείο Γεωργίας έδωσε 3.200 κιλά για κάθε αγελάδα (παρόλο που υπάρχουν ζώα υψηλών αποδόσεων 5.500 κιλά/αγελάδα). Σημαντικό είναι ότι η ποσόστωση που πήρε ο κάθε παραγωγός δεν βασίστηκε στην τότε παραγωγή του ή στα ζώα του, αλλά στις αποδεδειγμένες με τιμολόγια παραδόσεις. Η ποσόστωση είναι ατομικό δικαίωμα του παραγωγού και διατηρείται μόνο εφόσον ο παραγωγός κάθε γαλακτοκομικό έτος παραδίδει γάλα.
Το γάλα αποτελεί το κυρίαρχο προϊόν της αγοράς γάλακτος. Ειδικά η κατανάλωση φρέσκου παστεριωμένου γάλακτος παρουσιάζει αύξηση που είναι άμεση συνάρτηση της ζήτησης. Όμως η δυναμική της αύξησης περιορίζεται από τη διαθεσιμότητα της πρώτης ύλης (νωπό αγελαδινό γάλα) λόγω των ποσοστώσεων.

Η εγχώρια παραγωγή γάλακτος (κυρίως αγελαδινού) υπολείπεται σταθερά της κατανάλωσης. Σημαντικότερος παράγων είναι η επάρκεια της πρώτης ύλης. Το αγελαδινό γάλα χρησιμοποιείται κυρίως για την παραγωγή γάλακτος κατανάλωσης. Η πρωτογενή παραγωγή όμως είναι πιο πάνω από τις ποσότητες που αναλογούν στη χώρα μας στο πλαίσιο των κοινοτικών ποσοστώσεων. Το επίπεδο των ποσοστώσεων δεν επαρκεί για την κάλυψη της εγχώριας παραγωγής κατά 20% περίπου.


Το έλλειμμα αυτό καλύπτεται από τις εγχώριες βιομηχανίες που επωμίζονται το κόστος της συμπληρωματικής εισφοράς (για λογαριασμό των κτηνοτρόφων) που αποτελεί το πρόστιμο για την υπέρβαση των εγγυημένων ποσοτήτων.

Επομένως οι κτηνοτρόφοι εκβιάζονται και δεν μπορούν να παράγουν την ποσότητα αγελαδινού γάλακτος διότι δεν θα έχουν να πληρώσουν το πρόστιμο. (Οι υπόλοιποι εκβιασμοί αφορούν την ενιαία τιμή που δίνουν οι γαλακτοβιομηχανίες στους κτηνοτρόφους)

Έτσι ενώ οι άλλες χώρες-μέλη έχουν εξασφαλίσει υψηλότερες ποσοστώσεις λόγω ιστορικού μεγέθους, οι ελληνικές βιομηχανίες εξακολουθούν να «πληρώνουν» αυτή την ελλειμματική σχέση μεταξύ πρωτογενούς παραγωγής (δηλ. ζήτησης για πρώτη ύλη) και ποσοστώσεων και αυτό αναμένεται να συνεχιστεί μέχρι το έτος 2008.

Η σχέση παραγωγής – ποσοστώσεων έχει οδηγήσει σταδιακά σε συγκέντρωση της παραγωγής, διότι μόνο οι μεγάλες γαλακτοβιομηχανίες μπορούν να επωμισθούν το κόστος των συμπληρωματικών εισφορών και ταυτόχρονα να αντιμετωπίσουν τον ανταγωνισμό λιανικού εμπορίου και το κόστος πανελλαδικής διακίνησης των προϊόντων. Έτσι η συγκέντρωση του κλάδου στην επεξεργασία γάλακτος σταδιακά αυξάνει.

Εδώ ακριβώς ξεκινά το 3ο θέμα από τι γάλα φτιάχνονται τα υπόλοιπα γαλακτοκομικά προϊόντα που περιέχουν αγελαδινό γάλα?

Η ανεπαρκής πρώτη ύλη έχει ως αποτέλεσμα να καλύπτεται ένα τμήμα από εισαγωγές γάλακτος (γάλα κατάψυξης, σκόνη γάλακτος, συμπυκνωμένο γάλα). Πολλές βιομηχανίες γάλακτος συνεργάζονται με γαλακτοκομικές μονάδες της Ευρωπαϊκής Ένωσης για να προμηθευτούν την πρώτη ύλη ή το τελικό προϊόν και να το διακινήσουν με το δικό τους σήμα.


Επομένως με εξαίρεση το «φρέσκο γάλα» τα υπόλοιπο γαλακτοκομικά προϊόντα δεν περιέχουν ελληνικό αγελαδινό γάλα!!! Σίγουρο και μην πιστεύεται καμία διαφήμιση!!!

4ο Θέμα:
είναι το λεγόμενο καρτέλ.
Αν κοιτάξει κανείς ποιοι είναι οι «παίκτες» του παιχνιδιού καταλαβαίνει με κοινή λογική πως 3 εταιρείες ελέγχουν τα πάντα.
Μπορεί η παραγωγή παστεριωμένου γάλακτος να είναι κατακερματισμένη σε μεγάλο αριθμό επιχειρήσεων σε όλη την Ελλάδα, η πλειοψηφία όμως της παραγωγής (πάνω από 50%) βρίσκεται στο νομό Αττικής (λόγω της παρουσίας ΔΕΛΤΑ και ΦΑΓΕ). Ακολουθεί ο νομός Θεσσαλονίκης με παραγωγή πάνω από 15% (ΜΕΒΓΑΛ ). Σε επαρχιακό επίπεδο, αναφοράς χρήζουν οι γαλακτοβιομηχανίες ΔΩΔΩΝΗ (Ιωάννινα), ΌΛΥΜΠΟΣ (Λάρισα- 3η σε μέγεθος με τα σημερινά στοιχεία) ΡΟΔΟΠΗ (Ξάνθη), ΤΥΡΑΣ (Τρίκαλα), ΝΕΟΓΑΛ (Δράμα).


____________________________________________

Τα συμπεράσματα δικά σας!

7 σχόλια:

Αντώνιος είπε...

χώρα μπάχαλο.

Κάποτε το φρέσκο γάλα είχε διάρκεια 3 μέρες. Έπειτα, χωρίς να αλλάξει κάτι πέραν του σχετικού νόμου, απέκτησε διάρκεια 5 μέρες και τώρα περισσότερο, με μεταβολή βέβαια της μεθόδου παραγωγής!

Μια χαρά μας βρίσκω. Πείτε μου, πώς γίνεται η Δέλτα να πουλάει το σοκολατούχο γάλα στον καταναλωτή προς 1,2€ και η ΑΓΝΟ προς 0,70€;

Αυτό και πολλά άλλα παραδείγματα μου δείχνουν ότι δεν είναι για ελεημοσύνη οι εταιρίες αυτές, αλλά για άρμεγμα...

Rodia είπε...

Μήπως είναι καιρός να έχουμε μια κατσικούλα οικόσιτη;
Αντί για σκυλάκια και γατάκια, να πάρουμε προβατάκια και κατσικάκια -όσοι έχουν εξοχικό τουλάχιστον- και να εξυπηρετούμε και τους γείτονες...

Μπράβο Γρηγόρη κι ευχαριστώ για τη πληροφόρηση :-)

Darthiir the Abban είπε...

Η κοινή λογική είναι για τους κοινούς θνητούς που δεν κατανοούν το μεγαλείο και την ανωτερότητα των κυβερνώντων και των μεγαλοκαρχαριών....

Darthiir the Abban είπε...

ΥΓ: Αλήθεια, γιατί άραγε ο μέσος κοινός θνητός πολίτης έχει την αίσθηση πως το "υψηλής παστερίωσης" είναι ένα φοβερό τεχνολογικό επίτευγμα που προσφέρει στον άνθρωπο καλύτερο γάλα;

Ευχαριστούμε για άλλη μια φορά την παραπληροφόρηση του marketing και των διαφημιστών...

Lili είπε...

Καλησπερα, τωρα το ειδα...
Ειχα γραψει κατι για το ποσο τελικα καλο ειναι το γαλα για την υγεια μας και θυμαμαι χαρακτηριστικα οτι σε ενα σημειο ανεφερα οτι σε πειραματα που γινανε σε μοσχαρακια τα οποια ταιζανε τα μισα με παστεριωμενο/φρεκο γαλα και στα αλλα ΩΜΟ.
Οσα πινανε αλλιωμενο βιομηχανοποιημενο γαλα πεθανανε.
(γρηγορη αν σε ενδιαφερει, ειναι αρκετα μεγαλο, αλλα μπορεις να το βρεις πιο ευκολα στο μπλογκ short version)

Γρηγόρης είπε...

@Lili
το είχα διαβάσει πριν καιρό και είχα εντυπωσιαστεί!
Δε ξέρω περισσότερο για αυτό το πείραμα και πρώτη φορά το διάβασα στο δικό σου post. Η ουσία είναι ότι όλο αυτά τα πληρώνουμε αργά αλλά σταθερά...
@rodia
λή η ιδέα σου αλλά κρίμα δεν είναι η κατσικούλα να ζει στην πολη...???

@αντώνιος
η ΑΓΝΟ είναι μια πονομένη ιστορία. Μια συναιτεριστική γαλακτοβιομηχανία που η διοίκησή της την έχει πηδήξει!!!
Το 51% το είχε η Αγροτική Τράπεζα και χρόνια ψάχνει να την πουλήσει στη ΦΑΓΕ

@darthir the abban
πολύ σωτό το έβαλες το "Υψηλής Παστερίωσης" είναι απλά μια καλή διαφημιστική προπαγάνδα!

Ανώνυμος είπε...

Συγχαρητήρια για το ενδιαφέρον site και ιδιαιτέρως για το άρθρο-ενημέρωση για το γάλα. Θα ήθελα να προσθέσω, ως ιατρός, ότι με την διαδικασία της υψηλής παστερίωσης πέραν του ήδη λεχθέντος ότι εκμηδενίζεται το μοκροβιολογικό φορτίο (κάτι το οποίο δεν είναι απαραίτητα κακό) καταστρέφεται και το 20-30% των πρωτείνων του γάλακτος κάτι που συνιστά μείωση της διατροφικής του αξίας. Εκεί είναι η μεγαλύτερη διαφορά του από το φρέσκο.
Και πάλι συγχαρητήρια.
Σ.Π.